Wat een val in de bergen mij leerde over de overleefstand in relaties
Als het goed is, zitten we over een paar weken hoog in de Spaanse bergen. De wandelschoenen liggen al klaar, en als het even kan, gaan we deze vakantie ook weer klettersteigen. Net als vorig jaar. Maar pfff… als ik er nu al aan dénk, voel ik direct weer die gezonde, maar herkenbare spanning in mijn buik.
Vorig jaar ging het namelijk op dag één al mis.
Ik stond op een via ferrata, gezekerd aan de ijzeren kabels tegen de rotswand. Voor me lag een flinke kloof. ik moest een grote stap maken tussen twee rotswanden om aan de overkant te komen. Iets te optimistisch ingeschat, zo bleek achteraf. Mijn voet gleed weg, ik verloor mijn grip en… ik viel.
Pure overlevingstand
Op zo’n moment staat de tijd heel even stil. Paniek! Gelukkig deed mijn uitrusting precies wat het moest doen; ik hing volkomen veilig in mijn vallijn en restsling. Fysiek was er niets aan de hand, maar de schrik zat diep in mijn lijf.
Mijn lief schrok uiteraard ook. Hij vroeg hoe het ging, vroeg of het oké was en bood meteen hulp aan. En ik? Mijn reactie was achteraf gezien fascinerend. Ik wilde niet praten. Ik wilde absoluut niet getroost worden of uithuilen. Ik wilde niet eens even rustig gaan zitten op een plateau om op adem te komen. Het enige wat mijn interne stem schreeuwde was: “DÓÓR. Weg van deze wand, nú.”
Pas uren later, toen we weer veilig beneden waren en de adrenaline eindelijk was gezakt, dacht ik “wat bizar eigenlijk. Hoe snel doorhollen een automatisme wordt, puur om maar niet te hoeven voelen hoe spannend, bang of kwetsbaar je je op dat moment eigenlijk voelt.”
De besmettelijkheid aan de relatietafel
Het mooie, en tegelijkertijd het ingewikkelde, is dat we dit mechanisme allemaal bezitten. Het is pure biologie. Als de stress in ons leven oploopt, schieten we massaal in de overleefstand. De een kruipt diep in zijn schulp en sluit emotioneel de luiken, de ander grijpt krampachtig naar de controle of gaat, net als ik op die rotswand, alleen maar harder doorrennen op de automatische piloot.
In mijn praktijk zie ik dagelijks hoe dit mechanisme werkt, en vooral hoe destructief het kan zijn binnen een relatie. Want de overleefstand is ontzettend besmettelijk.
Wanneer het leven even tegenzit, door tropenjaren met de kinderen, een stressvolle verbouwing, of zorgen om familie, schieten vaak állebei de partners in hun eigen overleefreflex. Met als gevolg dat je volledig langs elkaar heen gaat leven. Je woont nog wel in hetzelfde huis, je runt de gezamenlijke agenda als een geoliede machine en stemt de weekplanning vlekkeloos op elkaar af, maar de emotionele afstemming is weg. De échte, oprechte aanwezigheid voor elkaar staat tijdelijk op 'on hold'. Niet omdat de liefde op is, maar omdat jullie batterijen simpelweg leeg zijn.
De spiegel in de koffer
Of we deze vakantie in Spanje nou wel of niet die bergwanden gaan trotseren, die spiegel van vorig jaar neem ik sowieso mee. Want op die rotswand kon ik de woorden op dat moment simpelweg niet vinden, terwijl mijn hele lijf schreeuwde dat het even te veel en te spannend was.
En precies daar ligt de allergrootste uitdaging, zowel op een steile bergwand als thuis aan de keukentafel: durven stilstaan. Durven toegeven dat het spannend is, of dat het je even overspoelt. Het vraagt enorm veel moed om in de hectiek de automatische piloot uit te zetten en uit te reiken naar je partner, zéker als je de juiste woorden nog niet paraat hebt.
Vaak denken we dat we sterk moeten zijn voor de ander, maar échte, diepe verbinding ontstaat juist op de momenten dat je durft te laten zien waar het je raakt. Dat je je schild laat zakken en je lijf mag laten zien “ik vind het even zwaar, ik kan het even niet alleen.” Pas in die kwetsbare ruimte krijgt de zachtheid weer een kans.
Terug naar de verbinding
Snappen jullie er thuis soms geen snars van hoe je die ontspannen, warme verbinding weer terugvindt tussen alle to-dolijstjes door? Weet dan dat die zoektocht vaak veel dichter bij jezelf begint dan je denkt. Het begint bij het herkennen van je eigen overleefstand.
Herken je deze dynamiek en merken jullie dat de waan van de dag jullie relatie ongemerkt op stand-by heeft gezet? Willen jullie samen leren hoe je, juist als het stormt, de weg naar elkaar weer terugvindt?
Wees dan samen warm welkom in mijn praktijk. Tijdens een gratis en vrijblijvende inzichtsessie kijken we er in alle rust naar.